Ýkinci Dünya Savaþýn da Almanya ve Japonya’nýn baþýný çektiði ittifakýn yenilmesi ile Varþova ve NATO paktlarý arasýnda Soðuk Savaþ dönemi baþlamýþtý. Ýki kutuplu dünya politikasýSovyetler Birliðinin daðýlmasý ve ABD Birleþik Devletlerinin zaferi ile sona ermiþti. Soðuk savaþtan sonra rakipsiz kalan ABD hegemonyal bir güç olarak uluslararasý politikaya damgasýný vurmaktadýr. Bunun yaný sýra Çin Halk Cumhuriyeti soðuk savaþ sýrsýnda iki pakt arasýnda stratejik önemini kullanarak bir yandan nükleer  gücünü bir yandan da ekonomik alt yapýsýný geliþtirerek serbest kapitalist ekonomiye geçiþ yapmýþtýr. Soðuk savaþ sonrasý ucuz iþ gücü ve ucuz üretimi sayesinde 2009’da dünyanýn en büyük ikinci ekonomik gücü ve dünyanýn en büyük nüfusuna sahip ülkesi olarak bölgesinde ve uluslararasý politikada önemli bir aktör olarak ortaya çýkmýþtýr. Çin yeni yüzyýlda ABD’nin yeni rakibi, yeni bir potansiyel dünya gücü olarak iþaret edilmektedir. Buna karþýn iki ülke çýkarlarý bazý noktalarda çatýþmakta, bazý noktalarda ise örtüþmekte ve iþbirliðini gerekli kýlmaktadýr.

Cumhurbaþkanýmýz Sayýn Abdullah Gül’ün dediði gibi dünyamýz 2 kutuplu güc dengesinden çýkarak çok merkezli güçlerin hakim olduðu bir istikamete doðru gitmektedir. ABD Birleþik devletlerinin karþýsýnda beliren politik güç merkezleri Uzakdoðu’da Çin baþta olmak üzere,Hindistan,Rusya,Kore,Malezya,Japonya ve batýda Avrupa Birliðidir. Artýk Soðuk savaþ döneminde olduðu gibi rakip tek deðil birden fazladýr. Buda uluslar arasý politikalarý karmaþýk ve zor hale getirmektedir.Askeri ve politik alanda güçlenen ülkeler rakip olduðu kadar çýkarlarý gereði iþbirliði de yapmak zorundadýr. Müttefikinize yüzünüz dönük gülümserken öbür yandan ayaðýna da basmak zorundasýnýz. Buna örnek ABD-Türkiye siyasi iliþkileridir.Türkiye’yi Stratejik ortak olarak tanýmlamakta. Havuç olarak,Türkiye’yi Avrupa birliðine girmede desteklemekte;sopa olarak ta Kürt kartýný göstermektedir.Politikasýný dengede tutarak uluslar arasý çýkarlarýný kollamaktadýr.    

ABD Mart 2003’de dýþ politika stratejisini kýsaca þöyle tanýmlamaktadýr:

·       Terörizm ve diktatörlükle mücadele edilecektir.

·       Dünya barýþý için ABD hegemonyal bir güçtür.

·       Demokrasi, insan haklarý, liberal bir dünya düzeninde yayýlmasý gerekmektedir.

  Türkiye bölgesel bir güç olarak uluslararasý politikalarda yerini almakta ve aðýrlýðýný koymaktadýr. ABD ve AB tarafýndan ona biçilen rol;bölgesel güç ve batýnýn enerji koridoru olmasýdýr.BatTürkiye’nin bölünmesini isterken ABD bunu istememektedir.Güçlü,demokratik,bölünmemiþ bir müttefik çýkarlarýna daha uygundur.Ortadoðu’da Ýran’a Rusya’ya ve Çin’e karþý güçlü bir ortak istemektedir.Ýsrail ile olan sorunlarda bile Türkiye’ye çok fazla baský kurmamakta,Ermeni soykýrýmýnýn kongreden geçmesini engellemektedir.Tek beklentisi Türkiye ye verdiði rolün gereðini yerine getirmesidir.

Dünya enerji rezervlerinin yüzde yetmiþinin bulunduðu Asya ve Ortadoðu’da ciddi bir enerji rekabeti söz konusudur. Çin, Hindistan, Japonya gibi ülkeler enerjinin batýdan doðuya doðru akmasýný hedeflerken ABD ve AB ülkeleri Türkiye üzerinden doðudan batýya akmasýný hedeflemektedir. Rusya ise, Asya’daki etki alanýný geliþtirip, enerjileri ve geçiþ yollarýný kendi kontrolü altýna almak istemektedir. Afganistan ve Irak iþgalleri bu açýdan oldukça önemlidir. Bu nedenle Çin, ABD’yi kendisini çevrelemekle, enerji ihtiyacýný karþýlamayý zorlaþtýrmakla ve hegemonyal bir güç olmasýný engellemeye çalýþmakla suçlamaktadýr.

ABD“’Terör tehdidi gerekçesiyle” Afganistan ve Irak’ý iþgali ile bir yandan dünya enerjilerinin yüzde yetmiþinin bulunduðu bölgedeki enerji merkezlerini/yollarýný kontrolü altýna almaya çalýþmýþ, bir yandan da Ýran, Hindistan, Çin, ve Rusya’nýn coðrafik olarak bulunduklarý bölgelerde siyasi ve askeri gücünü artýrarak, komþu olmuþtur

Çin ile Türkiye uluslar arasý politikada zaman zaman karþý karþýya gelmekte,iliþkiler iniþli çýkýþlý bir seyir izlemektedir.Doðu Türkistan(Uygur) 5 Temmuz 2009’da  Türklerinin yaþadýðý özerk Xinjiang bölgesindeki ayaklanma nedeniyle Çin resmi açýklamalarýna göre Müslüman Uygurlardan 140’ý hayatýný kaybetmiþ 1080’i ise yaralanmýþtýr. Bu nedenle Çin, Türklere, bu bölgeye giriþ yasaðý koyduðu gibi, bölgeye Han-Çinlileri yerleþtirme yoluna gitmektedir. Bu durum Türkiye’de büyük tepkiye neden olmuþ ve sert açýklamalarla kýnanmýþtýr. Buna karþý bir yandan ABD Türk Ýslam aðýrlýklý “ýlýmlý Ýslam’ý”, bölgede desteklemekte ve Doðu Türkistan(Uygur)bölgesinin Çine karþý ayaklanmasýný istemektedir.Türkiye’nin Çine karþý kýnamalarýný bu doðrultuda deðerlendirmek gerekir.

Türkiye Avrupa birliðinden umudunu kesmiþ gibi görünmekte.Son bir yýlda bölgesel güç olma yolunda attýðý adýmlar dikkat çekmektedir.Komþularýyla ‘’sýfýr sorun politikalarý,,doðrultusunda bir çok anlaþmazlýða son vererek,Arap ülkeleri ve Rusya ile vizeyi kaldýrmýþtýr.bu durum bölge insanlarýnýn yakýnlaþmasýna neden olmuþtur.Türkiye’ye olan güveni artýrmýþtýr.Orta doðuda ekonomisi,askeriyesi güçlü bölgesel bir güç ortaya çýkmamýþtýr.Fakat Türkiye ve Ýran bu boþluðu doldurmak için aday 2 ülke olarak görülmektedir.ABD ve AB’nin Türkiye’yi desteklemesi  avantaj saðlamaktadýr.Unutulmamasý gereken bir konuda Süper güç olmanýn tek þartý;süper bir ekonomiye sahip olmaktýr.Askeri harcamalarýnýzý karþýlayacak para olmazsa mobil, teknolojik bir askeri gücünüz olamaz.Türkiye önce bölgesel bir güç olarak ortaya çýkabilmelidir.Bunu da ancak geliþmiþ bir ekonomi ve eðitimli insan gücüyle yapabilir.

Saygýlarýmla

Þahin ÇENDE